Gruwelverhalen uit de modewereld

Met alle rampen en ellende die we dagelijks via de media voor ogen krijgen, zijn we misschien wel immuun geworden voor beelden van mensenleed in de modeindustrie. Toch zijn recent een aantal documentaires verschenen die het moeilijk maken de ogen te sluiten.

Neem de documentaire Bitter seeds, die laat zien dat er gemiddeld elk uur een katoenboer in India zelfmoord pleegt. De boeren sluiten leningen af met zaadproducenten, maar kunnen de 7 procent rente per maand niet terugbetalen als de oogst tegenvalt. Ze zien dan geen uitweg meer.

India is ook de plaats van handeling van het programma Blood, sweat & t-shirts. Zes fashionista’s bezoeken de sloppenwijken en kledingfabrieken in New Delhi waar hun outfits gemaakt worden. Ook deze beelden maken duidelijk welke schrijnende verhalen er achter onze mode kunnen schuilgaan.

Wie na deze beelden nog niet genoeg misere heeft gezien, kan altijd nog kijken naar de ARD-uitzending over de productie van fast fashion in Bangladesh. Of naar de ervaringen van twee Nederlandse journalisten in de goudmijnen in Colombia. Niet geschikt voor tere zieltjes.

Mango gaat prijsvechten - wie betaalt de prijs?

Mango verlaagt in 2012 de verkoopprijzen met twintig procent. Naar eigen zeggen wil het Spaanse modebedrijf zich met de prijsverlaging aanpassen aan de marktomstandigheden, meldt het Duitse vakblad Textilwirtschaft. In gewoon Nederlands betekent dat waarschijnlijk dat Mango probeert de concurrentie aan te gaan met prijsvechters zoals Zara en H&M.

Mango heeft in twee landen een proef gedraaid met lagere prijzen, en heeft daardoor de verkoopcijfers zien stijgen, meldt het bedrijf. Dat mag geen wonder heten, want in de huidige situatie kiezen consumenten graag voor een koopje.

De vraag voor ethisch bewuste fashionista’s is natuurlijk hoe de forse prijsverlaging uitpakt voor toeleveranciers van Mango. Worden kledingfabrieken onder druk gezet om voor nog lagere prijzen te werken? Heeft dat negatieve gevolgen voor de lonen van arbeiders? Of gaat Mango, dat onlangs nog Kate Moss strikte voor een nieuwe advertentiecampagne, bezuinigen op de marketingbudgetten?

Al in 2007 schreef Deborah Brosdahl in een publicatie van Earth Pledge, dat de alsmaar dalende kledingprijzen de arbeidsomstandigheden in producerende landen ernstig onder druk zetten. In een artikel met de veelzeggende titel 'The Consumption Crisis' vroeg de deskundige in consumentengedrag zich af wanneer het einde van de prijsdalingen in zicht zou komen. Consumenten moesten er volgens haar van overtuigd worden dat het kopen van kleinere aantallen, kwalitatief hoogwaardige kledingstukken beter is voor mens en milieu. Het lijkt er op alsof dat niet is gelukt. En prijsverlagingen bij prijsvechters maken het er natuurlijk niet makkelijker op.

Goededoelenslippers testen nieuwe collectie

In 2012 roept The Ubuntu Company de hulp in van Nederlanders om de pasvorm van de Kadangas te verbeteren. Proeflopers maken het mogelijk om de pasvorm van de goededoelenslippers snel te verbeteren, waardoor het merk een betere kwaliteit kan leveren. De bedoeling is dat dit leidt tot hogere verkoopcijfers. En daar worden niet alleen consumenten beter van, maar ook Zuid-Afrikaanse burgers. Want met de productie van de sandalen krijgen werkelozen en kansarmen in Durban een kans op betaald werk.

Kadangas (dat Afrikaans is voor ‘step forward’) is de opvolger van de Plakkies, de Zuidafrikaanse slippers die werden geïntroduceerd door The Ubuntu Company. The Ubuntu Company, een initiatief van de TU Delft en KidsRights, heeft tot doel kansarme mensen van werk te voorzien waardoor zij meer kans hebben op een betere toekomst. Waar nodig zorgt de TUC voor medische ondersteuning en voeding. De winst van TUC wordt besteed aan verschillende goede kinderdoelen, die worden geselecteerd door KidsRights.

Kadangas zijn vrolijke slippers voor dames, heren en kinderen. Net als de Plakkies worden ze gemaakt met behup van lokale materialen uit Zuid-Afrika.

De testlopers worden gevraagd om zes weken lang minimaal vier uur per week op een paar Kadangas rond te lopen. Op verschillende momenten worden online vragenlijsten ingevuld. Die feedback gebruikt The Ubuntu Company om de producten te verbeteren. Ook Mode voor morgen doet aan de testloop mee, dus houd deze website in de gaten voor nieuws!

Katoenproductie neemt toe, en dat is goed en slecht nieuws

In 2011 bereikten de katoenprijzen een record. Dat confronteerde modebedrijven met stijgende kosten voor grondstoffen. Voor 2012 lijkt de situatie positiever. De teelt van katoen is namelijk toegenomen: met het vooruitzicht van forse opbengsten, hebben steeds meer boeren gekozen voor het verbouwen van katoen. En daarmee zullen de prijzen weer dalen, schreef Pamela Ravasio begin 2012 in The Guardian. De voorspellingen over dalende consumptie dragen bij aan de verwachte prijsdalingen.

Voor kledingproducenten is het goed nieuws dat de piek in katoenprijzen voorbij lijkt. Vanuit milieuperspectief is er minder reden tot optimisme. De groei in katoenteelt betekent een toegenomen milieubelasting. De teelt van katoen brengt, zoals bekend, veel waterverbruik en pesticiden met zich mee.

Volgens Pamela Ravasio, een Britse onderzoeker, journalist en consultant die is gespecialiseerd in duurzame textielprocessen, is er nóg een probleem met de uitbreiding van katoenteelt. Omdat katoen de boeren meer winst oplevert dan het verbouwen van voeding, dreigt het witte goud bij te dragen aan voedseltekorten in arme landen. In 2011 was het percentage landbouwgrond dat wereldwijd gebruikt wordt voor katoenteelt al veel groter dan het beschikbare land voor het verbouwen van voedingsstoffen.

Burgers die honger lijden omdat wij zoveel fast fashion willen kopen, het is een angstaanjagend idee. Volgens Ravasio is er wel een wenkend perspectief: als gevolg van maatschappelijke druk op overheden kan voedselproductie aan terrein winnen. Katoen is namelijk minder essentieel voor het dagelijkse leven dan voeding, en de teelt is complex. En als de voedselproductie wordt gestimuleerd, zou de wereldwijde katoenproductie kunnen verminderen.

Voor de modebranche zijn de pieken en dalen in de katoenteelt natuurlijk geen pretje. Pamela Ravasio benadrukt dan ook dat een stabiele katoenmarkt met adequate prijzen een voorwaarde is voor een duurzame mode-industrie. En als biokatoen daarin een stevige positie heeft, zou dat de duurzaamheid natuurijk nog groter maken.

Gratis schoenen voor Amerikaanse kinderen

Het principe van 'one-for-one' maakt steeds meer opgang. Toms Shoes, dat het principe hanteert in zijn collecties schoenen en zonnebrillen, kondigde in februari 2012 een nieuwe doelgroep aan. Native American kids. De helft van deze kinderen in de Verenigde Staten leeft in armoede.

Voor het uitdelen van de schoenen in reservaten waar de Native Americans leven, werkt Toms Shoes samen met National Relief Charities. Het Californische bedrijf, dat al in 26 landen schoenen weggeeft, leerde dat veel families in de reservaten geïsoleerd wonen en moeilijk toegang hebben tot kleding, verse voeding, gezondheidszorg en werk. Voor veel kinderen is hun gratis paar Toms de eerste keer dat ze nieuwe, goed passende schoenen hebben.

In Nederland zijn Toms Shoes sinds 2012 verkrijgbaar. Voor ieder paar schoenen dat je koopt, geeft Toms een paar weg aan een kind in nood. Sinds september 2010 zijn al meer dan een miljoen paar schoenen gedoneerd.

Jaarlijks staat 10 april in het teken van One day without shoes, een ludieke campagne waarmee Toms aandacht vraagt voor de miljoenen kinderen die wereldwijd in armoede leven. Een paar schoenen kan hen niet alleen zelfvertrouwen geven, maar ook beschermen tegen ziekten en verwondingen.

Christien Meindertsma geeft inzicht in de herkomst van textiel

Het Nederlands Textielmuseum in Tilburg exposeert het werk van ontwerpster Christien Meindertsma. Dat biedt food for thought voor iedereen die wel eens stilstaat bij de herkomst van modeproducten. Want Meindertsma geeft met haar werk een kijkje in de keuken van producten zoals wollen sweaters.

Meindertsma werd vooral bekend met haar project PIG05049, waarin ze de volledige levensloop van een varken volgde. Maar ze maakte ook sweaters van schapen die ze uitkoos en van wol ontdeed – om er vervolgens eigenhandig truien van te breien. De kopers van deze Onesheepsweaters vinden bij hun aankoop een paspoort met foto’s van het schaap dat de wol leverde.

Met haar projecten laat Meindertsma zien hoe ingewikkeld het proces is achter alledaagse voorwerpen zoals truien, theedoeken of vlees. Ze is gedreven door een afkeer van wegwerpproducten. ‘Dat kwam omdat ik niets afwist van de herkomst van producten en materialen’, verklaarde ze haar fascinatie zelf onlangs in een interview met Oneworld. Recent kocht ze vlas uit de Flevopolder, waarvan ze textiel zoals theedoeken maakt.

De tentoonstelling in het Textielmuseum, die is te zien tot 3 juni 2012, is de eerste solo-expositie van Christien Meindertsma.

Klein probleem met nano

Nanodeeltjes zitten in allerlei producten die we dagelijks gebruiken, zoals cosmetica en kleding. Maar de gevolgen van minihoeveelheden zink, zilver en aluminium voor de milieu en onze gezondheid zijn nog onbekend. Een recent rapport van de Britse National Academy of Sciences maant daarom tot voorzichtigheid.

Nanodeeltjes zijn gerust tienduizend keer zo klein als de omvang van een menselijke haar. Ze worden gebruikt omdat ze licht en sterk zijn. En ze zijn populair voor goed smeerbare zonnebrandcrème. De onderzoekers van de National Academy of Sciences waarschuwen dat ze stofjes ook kunnen worden ingeademd en opgenomen door de huid. En schadelijke materialen kunnen doorsijpelen in het milieu.

De National Academy of Sciences pleit voor meer onderzoek naar de risico’s van nanotechnologie. De markt voor nano is enorm. In 2009 bedroeg de omzet van nano 1 miljard dollar. In 2015 zou die drie keer zo groot zijn.

Voor fashionista’s die zich bekommeren om het milieu is het nieuws over risico’s van nanomaterialen de zoveelste kopzorg. Want het lijkt voor consumenten niet eenvoudig om bij hun kledingaankopen rekening te houden met duurzam materialen en producten en ook nog eens met de aanwezigheid van nanodeeltjes.